Życiodajna nić, czyli DNA

Jest to substancja nukleinowa tworząca podwójną nić, fachowo określaną mianem helisy. Oba łańcuchy wchodzące w jej skład zawijają się wokół wspólnej osi. Całość opisanego kwasu zlokalizowanego w jednej komórce naukowcy zdecydowali się określać słowem genom. Każdą cząstkę DNA tworzą cztery rodzaje nukleotydów, a te z kolei składają się z 3 komponentów.

Sekwencjonowanie DNA

Pierwszy z nich stanowią zasady azotowe tj. adenina, guanina, tymina oraz cytozyna. Dwie początkowe należą do puryn, a pozostałe do pirymidyn. Badania genetyczne dowiodły, że naprzeciwko siebie znajdują się zawsze cytozyna i guanina lub adenina i tymina. Inne układy określa się jako mało prawdopodobne. Pozostałymi składnikami DNA są pięciowęglowy cukier oraz reszta fosforanowa.

Wspomnieliśmy już, że geny, a więc również tworzące je DNA, lokują się w chromosomach, które z punktu widzenia naukowego są niezwykle ważne, ponieważ cechuje je zdolność do samoodtwarzania w trakcie podziałów komórki. Większość ludzi posiada 46 chromosomów zgrupowanych w pary. Okazuje się, że badanie układów tej formy organizacji materiału genetycznego pojawiających w naszym ciele, może wyjaśnić występowanie zaburzeń takich jak niepłodności.

Wiele korzyści przynosi również sekwencjonowanie genomu (https://pl.wikipedia.org/wiki/Sekwencjonowanie_DNA) Parę lat temu głośno było o naukowcach, którym udało się np. zsekwencjonować DNA myszy. Co uzyskujemy dzięki temu procesowi i dlaczego jest taki ważny? Przede wszystkim dostarcza nam informacji na temat struktury, funkcji oraz ewolucyjnego podobieństwa z analogicznymi genami tego samego lub pokrewnego gatunku. Aby odtworzyć sekwencję DNA, wykorzystywano wiele metod m.in. sekwencjonowanie metodą chemicznej degradacji, sekwencjonowanie metodą terminacji wydłużenia łańcucha, sekwencjonowanie cykliczne oraz zautomatyzowane sekwencjonowanie DNA. Obecnie naukowcom pracę ułatwiają komputery, dokonując analizy poszczególnych ciągów nukleotydów.

Kwasy nukleinowe, a więc znany nam już DNA oraz RNA (kwas rybonukleinowy), pełnią dwie funkcje: kierują syntezą białek oraz przekazują informacje związane z tym procesem z pokolenia na pokolenie. Działanie wymienionych substancji można porównać do działania maszyny szyfrującej definiującej odpowiednie białka.

Porządkując poszczególne pojęcia, warto jeszcze wspomnieć o allelach. Są to różne wersje określonego genu zlokalizowane w tej samej części chromosomu. To dzięki nim kwiaty przybierają rozmaite gamy kolorów. Teorię tę rozwinął w XIX w. Mendel. Dzisiaj znajduje ona zastosowanie nie tylko w świecie roślin, ale również wyjaśnia występowanie niektórych chorób sprzężonych z płcią.

Back to top